اتلاف منابع ملی در بندر چمخاله/مجید یوسفی*

سایز متن   /

افت شدید بار در سال های اخیر، تغییرات آبی و تبدیل دریای خزر به «دریای مرده» و کاهش ۵/۱ متری تراز آب، طی سال های آینده و همچنین احداث بنادر متعدد و بدون توجیه اقتصادی ـ دریایی این نگرانی را در همه ایجاد کرده که تا سال ۱۴۱۰ بخش عمده ای از اقتصاد دریای خزر رو به قهقهرا رفته و شهرهای ساحلی این بخش از کشور با موجی از بیکاری مواجه شوند.

از چندین سال گذشته بنابه جهات مختلف سهم واردات و صادرات کالا در دریای خزر به حد نگران کننده ای کاهش یافته است. این سهم طی کمتر از یک دهه به کمتر از نصف تقلیل پیدا کرده است. به عبارت روشن، از حجم ۹ میلیون تنی در سال های ۱۳۸۸ ـ۱۳۸۹ به کمتر از ۴ میلیون در سال گذشته رسیده است. به همان نسبت نیز بسیاری در همین خطه، بازار کار خود را از دست داده اند یا به شغل دیگری روی آورده اند یا به مهاجرت ناخواسته تن داده اند. اما ماجرا بزرگتر از کاهش سهم بازار برخی از صاحبان کالاست و یا صیادانی که روزگاری از طریق صید ماهی روزگار می گذراندند. موضوع تنها به بندر انزلی و حومه آن هم ختم نمی شود.  این معضل به سرعت به همه شهرهای دریای خزر سرایت خواهد کرد. اما بنابه قدمت و دیرینگی این بندر، ضربان نبض این خطر برای ساکنان سواحل دریای خزر در شهر انزلی بیشتر می تپد.

یک دلیل آن بواسطه مدیریت اداره بنادر و دریانوردی استان است که از صد سال پیش در بندر انزلی مستقر بوده است. بنابراین بسیاری از تصمیمات ـ  درست یا غلط ـ در همین بندر اتخاذ می شد. تا همین چند سال پیش مدیریت و کنترل سهم بنادر به نحوی که به نفع این یا به زیان دیگری باشد معنا و مفهوم خاصی داشت و نیاز گروهی را برآورده می ساخت و دیگری را تنها در شرایط حفظ بقا نگه می داشت. اغلب بخش مهمی از اراده دولت معطوف به تامین نیازهای بندری بود که بیشترین سهم نیروی انسانی در آن تامین می شد. به همین جهت اداره کل، وظیفه خود می دانست که از سهمی دفاع کند که دست اندرکاران آن در چند صد متری او مشغول به کارند. از یک حیث تصمیم درست و معقولی هم بود و امنیت را در بزرگترین شهر بندری برقرار می کرد. اما اقتصاد دریا، خشکسالی های گسترده و جغرافیای اکولوژیک منطقه دریای خزر به سرعت در حال تغییر است و این تغییرات بسیار فراتر از آن چیزی است که به نظر می آید. بنابراین استراتژی حمایت و تامین از یک ایستگاه بندری یا رقابت با آن دیگری تاکنون نتیجه ای جز اتلاف منابع و اجرای سیاست های موازی به همراه نداشته است.

از جمله احداث منطقه آزاد کاسپین و تعدد اسکله های آن یکی از همین موارد است. رقابت این دو بندر بر احداث اسکله های جورواجور به نحوی پیش رفت که چنانچه بر طبق برنامه های خود پیش بروند بزودی منطقه آزاد کاسپین۷ اسکله و بندر انزلی ـ برای اینکه از قافله عقب نماند ـ به ۲۲ اسکله رضایت خواهند داد. این رقابت و موازی کاری در احداث ریل آهن از رشت به منطقه آزاد و نیز به اداره بنادر و دریانوردی نیز کاملا تکرار شده است. چنانچه محور فرعی برای هر دو مسیر ایجاد شود به قراری هر کیلومتر ۳۰ میلیارد تومان هزینه خواهد شد. بنابراین دست کم احداث یکی از این دو محور ـ حدودا ۲۰ کیلومتر ـ اتلاف منابع است. به رغم چنین سرمایه گذاری کلانی، طرفه اینجاست که این دوبندر مجاور هم با کمتر از ۳۰ درصد از ظرفیت خود کار می کنند و ۷۰ درصد از ظرفیت آن بلااستفاده مانده است.

این سرمایه گذاری های کلان و اتلاف منابع در زمانی انجام گرفته که نیاز مبرم بندر خصوصی آستارا به یک لایروب مدت هاست به زمان دیگری موکول می شود تا حدی که ماه گذشته اگر مدیریت هماهنگ و منسجم نهادهای دریایی به موقع عمل نمی کرد عملا در بندر آستارا با یک حادثه بزرگ دریایی مواجه بودیم. به رغم این، در روزهای اخیر، شاهد آغاز عملیات اجرایی بندر مسافری ـ دریایی چمخاله بودیم. بندری که در ۱۵ سال گذشته ـ هر چهار سال، یک بار ـ افتتاح شده و پس از دو سه سال متوقف مانده است. شاید مهمترین پروژه آن احداث یک مجتمع گردشگری بود که از سوی عشاق الحسینی سرمایه گذارغیربومی در سال های پایانی دهه ۸۰ اجرا شد اما متنفذین و مافیای قدرت در منطقه او را از مسیر اصلی متوقف و بعد به سوی احداث بندر منحرف [خسته] نموده به نحوی که او عطای کار را به لقای آن بخشید.

اینک پس از سه، چهار تجربه شکست خورده مجددا احداث یک بندر در چمخاله در دستور کار قرار گرفته است بندری که عمق آب آن حدودا تا فاصله ۵ کیلومتری به سمت دریا، کمتر از یک متر ارزیابی شده که طی ۳ـ۵ سال آینده همین عمق شامل مسافت ۸ کیلومتری دریای چمخاله خواهد بود. در نتیجه کشتی تجاری در این بندر پهلو نخواهد گرفت [عمق آّب نرمال بین ۴ـ۵ متر است] بنابراین از برکات افتتاح اخیر، آنچه که می ماند حاشیه سود سیاسی است که احیانا نصیب برخی افراد در استان خواهد شد.

در نتیجه، سیاست های موازی و تصمیمات جزیره ای بیش از آنکه گره ای از توسعه گیلان بگشاید و فرصت های شغلی جدید را فراهم نماید به طور قطع به نابودی فرصت های اقتصادی و اتلاف منابع ملی منتهی خواهد شد.

*پژوهشگر اقتصادی

 

 

 

 

 

 

 

 

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها:
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی